German
English
Turkish
French
Italian
Spanish
Russian
Indonesian
Urdu
Arabic
Persian

:پرسش 184

«شما نقش واتیکان را در جنگ جهانی دوم چگونه می بینید؟ آیا واتیکان با نابودی یهودیان موافق بود؟» (ت.)

 

پاسخ: پیوس دوازدهم-  برخلاف بندیکت پانزدهم که به سبب فراخوانی هایش به صلح درخلال جنگ جهانی اول به شدت مورد انتقاد بود- در زمان حیاتش تقریباً از سوی همه جناح ها به خاطر رفتارش در خلال جنگ جهانی دوم (1945-1939) مورد ستایش و تمجید قرار داشت. اما در سال 1963، یک نویسنده جوان آلمانی به نام رولف هُخ هوت در قطعه نمایشی «نماینده» که بی درنگ به معروفیتی غمبار رسید، پیوس دوازدهم را به باد این انتقاد گرفت که به طور رسمی از کشتار یهودیان توسط نازی ها شکایت نکرده است. پیامد این امر تقابلاتی شدید و تلخ بود. آیا پیوس دوازدهم فاقد جسارت لازم برای این کار بود؟ آیا او نسبت به نازی ها نظر خوشی داشت؟ آیا از آنچه گذشته بود، اطلاعی نداشت؟ جنبه مثبتِ تقابلات این بود که موجب انتشار اسنادی از درون بایگانی ها شد که وضعیت را تاحدودی روشن ساخت. پیوس دوازدهم در مقام دیپلمات و کارمند دولت (1929: کاردینال؛ 1930: کارمند عالیرتبه دولت؛ 1939: پاپ) به خوبی در جریان رخدادها در آلمان بود. او در سال 1933 قرارداد حکومتی با واتیکان را با هیتلر امضاء و در سال 1937 در انتشار دائره المعارف موسوم به «با دغدغه ای توفنده» نقشی فعالانه ایفا کرده بود. هرچند که او هیچ نظر خوشی نسبت به نازی ها نداشت، بیانیه های رسمی را به مداخلات دیپلماتیک محرمانه ترجیح می داد.

پس از آن که پیوس دوازدهم در سال های 1940-1939 کوشید از شعله ور شدن جنگ جلوگیری کند، از موسولینی خواست، خود را از درگیری ها کنار کشد و قدرت های اروپایی مشکلات خود را از راه مذاکره حل و فصل کنند. او درخلال جنگ پیوسته در سخنرانی ها و پیام های مکرر به مناسبت سال نو بارها و بارها، و البته باید اعتراف کرد که تاحدودی با واژه هایی کلی گویانه، بر بیهودگی جنگ، مزایای مذاکره و صلحی بر بنیان تعادلی عادلانه تأکید ورزید. او دفتری اطلاعاتی تأسیس کرد که ریاست آن را به اسقف مونتینی (که بعدها با عنوان پل ششم، در سال های 78-1963 به مقام پاپی رسید) سپرد. این دفتر، اخباری را درباره اسیران جنگی و مفقودالاثران منتشر می کرد. یهودیان و دیگر کسانی که در خطر بودند، مخفیانه در عمارات پاپی و صومعه ها سرپناه می یافتند. در سال های 44-1943 هنگامی که ایتالیا به عرصه جنگ تبدیل شد، پیوس دوازدهم کوشید از رم به این ترتیب حفاظت کند که بر پادشاه ایتالیا اعمال فشار نمود تا موسولینی را برکنار سازد و خود نیز شخصاً علیه بمباران ها به اعتراض پرداخت. پیوس دوازدهم نیز درست مانند پاپ بندیکت پانزدهم (دوران پاپی از 1914 تا 1922) می خواست    بی طرف بماند و فراتر از درگیری ها موضع بگیرد. آیا بلشویسم به اندازه نازیسم خطرناک نبود؟ اگر نگوییم خطرناک تر بود.

حتی اگر اطلاعات مربوط به تبعید و کشتار یهودیان به طور کامل کمیاب نبوده باشد و به نسبت هم زود به واتیکان رسیده باشد، باید گفت که این اطلاعات اغلب مهبم بود و «جنون» فراتر از تصور موجود در اطلاعات باعث می شد که آنها به دشواری قابل اعتماد باشند. در بهار سال 1943 پیوس دوازدهم درباره آنچه در ارتباط با آدمکشی ها در حوزه قدرت هیتلر در جریان بود، به تصویری شفاف رسید. او طی دو سخنرانی رسمی، یعنی در پیام سال 1942 به مناسبت سال نوی میلادی و در در سخنرانی ای خطاب به کاردینال های عالیرتبه رومی – کاتولیکی در روز دوم ژوئن سال 1943 به قتل عام ها اشاره کرد. اشارات بسیار کلی بود. نه از یهودیان و نه از آلمانی ها نامی برده شد. پیوس دوازدهم از این هراس خود سخن گفت که مداخله هایش به آنانی که می کوشید از آنان حمایت کند، زیان هایی وارد آورد. از سوی دیگر او این نکته را به اسقفان واگذار کرد که داورانی برای ابتکار عمل ها و کردارهای خود باشند. آنچه از این سخنان حاصل شد، پیامدی دوگانه بود. برخی اعتراض ها به افزایش سرکوب و خشونت از طرف آلمانی ها انجامید. در نقطه مقابل مداخله های دیپلماتیک در اسلوواکی، کرواسی و مجارستان تأثیرهایی از خود بر جای گذاشت. در ایتالیا، پاپ دربرابر دستگیری یهودیان در روز 16 اکتبر 1943، سکوت کرد، اما مداخله پنهانی او مانع رخدادهای دیگری از این دست شد.

از این رو، پاپ تا آنجا که امکان داشت کم سخن گفت و کاملاً آگاهانه رفتاری دیپلماتیک در پیش گرفت. پس از جنگ عده بسیاری بودند که رفتاری پیامبرگونه از سوی پاپ را ترجیح می دادند. برای نمونه در سال 1967 اسقف اعظم مونیخ به نام کاردینال یولیوس دوپفنر چنین گفت: «در یک ارزیابی تاریخی با نگاهی به آنچه گذشت می توان به حق گفت که پیوس دوازدهم باید قدرتمندانه تر اعتراض می کرد. هرچه هم که شده باشد، ما به هیچ وجه حق نداریم و دلیلی هم برای آن نداریم که درباره صداقت مطلق در انگیزه یا اصالت تعمق های ژرف پیوس دوازدهم تردید کنیم.» (مراجعه کنید به جی. کومبی و د. مک کولاک، تاریخ کلیسای را چگونه بخوانیم، مجلد دوم [از اصلاحات تا دوران معاصر]، لندن، انتشارات SCM، 1989، صفحه 215-213).


Contact us

J. Prof. Dr. T. Specker,
Prof. Dr. Christian W. Troll,

Kolleg Sankt Georgen
Offenbacher Landstr. 224
D-60599 Frankfurt
Mail: fragen[ät]antwortenanmuslime.com

More about the authors?