German
English
Turkish
French
Italian
Spanish
Russian
Indonesian
Urdu
Arabic
Persian

:پرسش 116

«ما این را می توانیم درک کنیم که شما با مسلمانان خصومت دارید. اما چرا در خلال جنگ های صلیبی ارتدکس ها را به قتل رساندید؟ علت تنفر شما از ارتدکس ها چه بود؟»  (ت.)

 

پاسخ: 1. این را نمی توان منکر شد که رابطه میان مسیحیان و مسلمانان در گذشته، به کرات با کردارها و اندیشه های خصمانه همراه بوده است. درباره آنچه به کلیسای کاتولیک مربوط می شود، باید گفت که این کلیسا در «بیانیه مربوط به رابطه کلیسا با ادیان غیرمسیحی» (Nostra Aetare,3)، به شکل رسمی و برای کلیه ایمانداران کاتولیک به نحوی الزام آور چنین توضیح داده است: «کلیسا مسلمانانی را نیز خدای یکتا را می پرستند، به دیده احترام کامل می نگرد، یعنی هما خدای زنده، بی نیاز، رحیم و قادر، آفریننده زمین و آسمان که با انسان ها سخن گفته است.»

 

2. در پاسخ به بخش دوم از پرسشِ مطرح شده، باید نکته ذیل را یادآور شد:

در سال 1204 صلیببیون کاتولیک، قسطنطنیه را فتح و غارت کردند. در آن روزگار، این شهر، مرکز ثقل پرشکوهِ جهان یونانی – ارتدکس به شمار می رفت. چنین ضربه ای بر این پایتخت امپراتوری بیزانسی دیگر هرگز جبران نشد و این شهر در سال 1453 به دست عثمانی ها فتح شد.

در جمعه مقدس سال 2000 پاپ به شکل رسمی با قید سوگند، اعترافاتی را بیان کرد.

یکی از نمایندگان کرسی رسولی به نام کاردینال اتچگری، مقام ریاست کمیته یوبیل بزرگ سال 2000، چنین مقدمه ای را ابراز داشت:

 

بگذارید اعتراف به گناهان،

که به یکپارچگی مسیحیت خسارت وارد آورده

و محبت برادرانه را مخدوش ساخته است،

راه را برای آشتی

و در پیوند با همه مسیحیان بگشاید.

 

دعا در سکوت

 

پدر مقدس:

 

ای پدر مهربان

در شب پیش از رنج هایت

پسرت تقاضا کرد که ایمانداران در وجود او یکی گردند:

اما آنان خواسته او را اجابت نکردند.

آنان تضادها و شکاف هایی ایجاد کردند.

آنان یکدیگر را محکوم کردند و با یکدیگر جنگیدند.

ما مصرانه رحم و شفقت تو را می طلبیم

و از تو تمنا داریم قلبمان را به روی پشیمانی بگشایی

تا همه مسیحیان در وجود تو و با یکدیگر آشتی کنند.

در یک جسم و در یک روح یگانه گردند

باشد که شادمانیِ این جماعت یکدست را از نو بازیابند.

این را از تو می طلبیم از راه مسیح، خدای ما. (همه می گویند) آمین.

 

پس از آن، پاپ در دیدار خود از آتن در روزهای چهارم و پنجم مه سال 2001 در اعترافش به گناهان، از «پسران و دختران کلیسا» که به گمراهی افتاده و مرتکب گناه شده اند، سخن گفت.

در اینجا نگاه کوتاهی به رخدادهای سال 1204 و نقش پاپ اینوسیاس سوم و کلیسای کاتولیک در مقام یک کلیت که پرسشگر به آن اشاره می کند، خواهیم داشت: پاپ اینوسیاس سوم (1216-1198)        بی درنگ پس از انتخابش در سال 1198، آن جنگ موسوم به جنگ صلیبی چهارم را به راه انداخت و برای این کار با شدت و قدرت هرچه تمام تر به روحانیون و اشرافیون فرانسه و همچنین شهرهای مجاور دریا در ایتالیا روی آورد. در سال 1202، کنت بونیفاتس اهل مونتفرات، بالدوین هفتم اهل فلاندر، کنت لودویگ اهل بلیوس با کشتی ازجمله از ونیز به مصر رفتند. آنان به تلافیِ توافقنامه ای خاموش علیه خواسته های پاپ، شهر ساحلی و دالماتی زارا (زادار امروزی) را که در سال 1186 از ونیز جدا شده بود، پس گرفتند. صلیبیون بنا به خواهش ایساک دوم آنگلوسوس که از سوی برادرش قیصر آلکسیوس سوم طرد شده بود و نیز بنا به درخواست پسر آن شخص، یعنی آلکسیوس سوم اهل بیزانس که از اقوام شاه فیلیپ آلمانی اهل شواب بود، به نزدیکی های قسطنطنیه رسیدند و در بهار سال 1204 آنجا را فتح و غارت کردند.

در روز 13 آوریل 1204، بنا به قراردادی که در ماه مارس منعقد شده بود، بالدریان از سوی اهالی ونیز و فرانک ها به عنوان قیصر لاتینی برگزیده شد و یک اتحاد کلیسایی رسمی که البته یونانیان آن را مردود شمرده بودند، تشکیل داد. تأسیس حاکمیت لاتینی، چنان صلیبیون را مشغول داشت که آنان از هدف اولیه خود دست کشیدند.

بنا به گزارش های شاهدان عینی، پیش از آخرین تهاجم سرنوشت ساز به شهر قسطنطنیه، «روحانیون و آنانی که از سوی پاپ اختیار تام یافته بودند»، به صلیبیون اعلام کردند که هرکس در این حمله جان ببازد، کلیه گناهانش پاک خواهد شد. پس از آن که یک سوم شهر در آتش سوخت، هزاران سکنه آن به اسارت گرفته شدند، مورد تجاوز قرار گرفتند و ضرب و شتم شدند؛ پس از آن که شهر بی رحمانه غارت شد، کلیساها چپاول شدند و مورد هتک حرمت قرار گرفتند و شاه بالدوین جدید که از سوی «لاتینی ها» منصوب شده بود، شورمندانه به پاپ درباره «معجزات» فتح گزارش داد و از این گفت که «همه اینها به دست خداوند صورت گرفته است»؛ پاپ در پاسخ نوشت: «در خداوند و در خشونتِ قدرت او شادیم که او ... با وجود تو، معجزه ای شکوهمند را به ظهور رسانده است، ... برای ارجگذاری و تعالی کرسی رسولی و به سود و برای شادمانی قوم مسیح...»

آناستازیوس کالیس، الهیات شناس یونانی – ارتدکس، آنچه را که ارتدکس ها تا به امروز به جریان انداخته اند، به شکل ذیل توصیف می کند: «مبتکرِ این جنگ صلیبی ناخجسته، یعنی پاپ ایگنوسیس سوم، هرچند از خشونت های صلیبیون وحشت زده شده بود که سه روز متمادی کاخ ها، کلیساها، صومعه ها و خانه ها را غارت کرده و به مادران بی طرف خانواده ها و راهبه ها بدون استثناء تجاوز کرده بودند، اما دعای خیر خود را خطاب به صلیبیون ادا کرده بود و انحلال امپراتوری بیزانسی و پدرسالاری دینی توسط لاتینی ها را دستاورد مشیت الهی دانسته بود که با این کار وحدت کلیسا را به معنای واقعی آن شکل بخشیده بود. موضوع آن است که پاپ، یکی از پدران لاتینی کلیسا را در قسطنطیه به کار گماشت که در آنجا بالغ بر نیم قرن تصدی مقامی از پاتریارخ های ارتدکس را برعهده داشت و ناگزیر شد همراه با قیصر بیزانس به خاک آسیای صغیر، یعنی نیکایا [نیس امروزی] بگریزد. این همان نطقه عطفی است که بر مناسبات دو کلیسا سایه افکنده است.»

اما در روز 5 مه 2001، پاپ ژان پل دوم چنین اعتراف کرد: «برخی خاطرات، به نحو خاصی دردناک هستند و برخی رخدادهای دوران های دور، تا به امروز جراحات عمیقی بر روح و قلب مردم برجای گذاشته اند. آنچه در ذهن من است، فتح دردناکِ قسطنطنیه  است که تا مدت های طولانی سنگر مسیحیت در شرق بود. این غمبار است که فاتحان که به منظور باز کردن و ایمن ساختن راه مسیحیان به سمت اماکن مقدس به حرکت درآمده بودند، درمقابل برادران ایمانی سربلند کردند.» پس از آن پاپ چنین خاطرنشان کرد: «باشد که خداوند به خاطر همه رخدادهای گذشته و حال که در آنها برادران و خواهران کلیسای کاتولیک – با عملکردها یا با کوتاهی های خود – علیه برادران و خواهران ارتدکس مرتکب گناه شده اند، ما را ببخشاید و ما از او درخواست بخشش داریم.» کریستودولس، اسقف اعظم ارتدکس با شنیدن این سخنان فی البداهه شروع به دست زدن کرد. اسقف های حاضر نیز به او پیوستند.

سخنان پاپ به قرار ذیل بود:

«ابتدا مایلم تمایل و توجه کلیسای رم را به حضورتان اعلام کنم. ما به طور مشترک در ایمان رسولی به عیسی مسیح در مقام خداوندگار و منجی مشارکت داریم؛ ما در میراث رسولی و پیمان مقدس تعمید با یکدیگر اشتراک داریم؛ و از این رو، ما همگی اعضای خانواده الهی هستیم و به آن فراخوانده شده ایم که خدای یکتایی را خدمت کنیم و انجیل را به جهانیان بشارت دهیم. شورای دوم واتیکان کاتولیک ها را به آن فراخواند که اعضای دیگر کلیساها را به دیده «برادران و خواهران در خداوند» (Unitatis Redintegratio,3) بنگرند و این پیمان فراطبیعیِ برادری میان کلیسای رم و کلیسای یونان، قدرتمند و پایدار است.

شکی نیست که ما بار تقابلاتِ گذشته و حال و سوءتفاهم های پیاپی را به دوش می کشیم. اما اینها را باید و می توان با روح محبتِ متقابل برطرف کرد، چرا که این همان چیزیست که خداوند ما را به آن فراخوانده است. جای تردید نیست که نیازی به روندی رهایی بخش از پاکسازیِ اذهان و یادها حس  می شود. باشد که خداوند ما را بابت موقعیت هایی در گذشته و حال که طی آنها پسران و دختران کلیسای کاتولیک با عملکرد خود یا کوتاهی هایشان در حق برادران و خواهران ارتدکس مرتکب گناه شده اند، ببخشاید. این را به تمنا از او استدعا داریم.

برخی خاطرات به گونه ویژه ای دردناک هستند و برخی رخدادها در گذشته دور، تا به امروز جراحات عمیقی بر خلقیات و قلب های انسان ها برجای گذاشته اند. ذهن من متوجه تسخیرِ شوم شهر قیصری قسطنطنیه است که برای مدت های مدید، پایگاه مسیحیت در شرق بود. این امر بسیار ناراحت کننده است که مهاجمانی که به قصد فراهم آوردن دسترسی آزادانه به سرزمین مقدس برای مسیحیان به راه افتاده بودند، علیه برادران ایمانی خود وارد عمل شدند. این واقعیت که این افراد کسانی جز مسیحیان لاتینی نبودند، کاتولیک ها را دستخوش تأسف عمیقی می سازد. چگونه می توانیم از این نکته غافل بمانیم که در این جریان، misterium iniquitatis (= راز شر) بوده که در قلب های مردم عمل کرده است؟ خدا خود به تنهایی داور است و از این رو، در قبال بار سنگین گذشته، به رحمت بی پایان او اعتماد می ورزیم و از او استدعا داریم، جراحاتی را که رنج های گذشته در ذهن اقوام یونانی برجای گذاشته است، التیام بخشد. اگر اروپای کنونی می خواهد به هویت خود وفادار بماند، هویتی که از اومانیسم مسیحیِ مشترک میان شرق و غرب مجزا نیست، ما باید به شکل مشترک در راه جبران این امر کار کنیم.»

Contact us

J. Prof. Dr. T. Specker,
Prof. Dr. Christian W. Troll,

Kolleg Sankt Georgen
Offenbacher Landstr. 224
D-60599 Frankfurt
Mail: fragen[ät]antwortenanmuslime.com

More about the authors?